Wszczepienie sztucznej soczewki to standardowy etap leczenia takich schorzeń jak zaćma, ale coraz częściej jest także elementem tzw. refrakcyjnej wymiany soczewki u pacjentów, którzy chcą ograniczyć zależność od okularów. Jednym z dostępnych rozwiązań są soczewki wieloogniskowe – konstrukcje umożliwiające widzenie na różnych odległościach, zarówno do bliży, jak i do dali. Zastosowanie tego typu soczewek może u części pacjentów poprawić jakość życia, jednak – jak każda metoda – ma swoje zalety, ograniczenia i wymaga starannej kwalifikacji przez lekarza okulistę.
Czym są soczewki wieloogniskowe i kiedy się je stosuje?
Soczewki wieloogniskowe to jeden z typów soczewek wewnątrzgałkowych, które wszczepia się w miejsce usuniętej naturalnej soczewki oka – najczęściej podczas operacji zaćmy lub zabiegu refrakcyjnej wymiany soczewki. Ich konstrukcja pozwala na uzyskanie widzenia na różnych odległościach. Dla niektórych pacjentów może to oznaczać zmniejszenie zależności od okularów w codziennym funkcjonowaniu.
Soczewki wieloogniskowe należą do tzw. rozwiązań premium, które mogą być rozważane, gdy poza leczeniem zaćmy celem zabiegu jest również korekcja wad wzroku, np. nadwzroczności, krótkowzroczności czy w wybranych przypadkach także astygmatyzmu. O ich zastosowaniu decyduje lekarz okulista na podstawie szczegółowej diagnostyki i rozmowy z pacjentem o jego oczekiwaniach względem jakości widzenia po operacji.
Czym się różnią soczewki wieloogniskowe i jednoogniskowe?
Soczewki jednoogniskowe umożliwiają dobre widzenie na jednej, określonej odległości – zazwyczaj do dali. Po ich wszczepieniu pacjent najczęściej potrzebuje okularów do czytania lub pracy z bliska. To rozwiązanie standardowe, powszechnie stosowane w chirurgii zaćmy.
Z kolei soczewki wieloogniskowe mają specjalną konstrukcję, która rozdziela światło tak, by możliwe było ostre widzenie na różnych dystansach. Ich celem jest ograniczenie konieczności korzystania z okularów po zabiegu. Tego typu soczewki mogą zapewnić większą niezależność wzrokową, jednak wymagają od układu nerwowego adaptacji, a u części pacjentów mogą wiązać się z pewnymi kompromisami, np. obniżeniem kontrastowości obrazu.
Zalety soczewek wieloogniskowych
Soczewki wewnątrzgałkowe wieloogniskowe dzięki swojej optycznej konstrukcji umożliwiają pełen zakres widzenia – od bliży, przez odległości pośrednie, aż po widzenie w dali. To przekłada się na większy komfort w codziennym funkcjonowaniu.
Potencjalne zalety soczewek wieloogniskowych:
- umożliwiają widzenie na różnych odległościach bez potrzeby stałego korzystania z okularów,
- poprawiają jakość życia osób aktywnych zawodowo i społecznie,
- zwiększają wygodę podczas codziennych czynności, takich jak czytanie, korzystanie z telefonu czy prowadzenie samochodu,
- nie wymagają wymiany – są trwałym elementem układu optycznego oka,
- mogą być alternatywą dla osób, które nie kwalifikują się do laserowej korekcji wzroku.
Soczewki wieloogniskowe – potencjalne ryzyko i ograniczenia
Choć soczewki wewnątrzgałkowe wieloogniskowe oferują wiele korzyści, nie są rozwiązaniem odpowiednim dla każdego. Ich specyficzna budowa optyczna sprawia, że część pacjentów może doświadczać efektów ubocznych, szczególnie w okresie adaptacji wzrokowej. Przed decyzją o wszczepieniu tego typu soczewki, lekarz okulista dokładnie ocenia stan oka, styl życia i oczekiwania pacjenta względem komfortu widzenia.
Potencjalne ograniczenia i ryzyka:
- możliwość występowania zjawisk takich jak halo (poświata) czy olśnienia wokół źródeł światła, zwłaszcza po zmroku,
- obniżenie kontrastowości obrazu, co może wpływać na jakość widzenia w słabym oświetleniu,
- dłuższy czas adaptacji układu wzrokowego do nowego sposobu przetwarzania bodźców,
- u niektórych pacjentów może być konieczne dalsze korzystanie z okularów korekcyjnych do określonych czynności,
- nie są zalecane w przypadku zmian w siatkówce, rogówce czy współistniejącego astygmatyzmu, jeśli nie można go skorygować podczas zabiegu.
Decyzja o zastosowaniu soczewki wieloogniskowej zawsze powinna być poprzedzona szczegółową diagnostyką i rozmową z lekarzem.
Kto kwalifikuje się do zastosowania tego rozwiązania?
Wszczepienie soczewki wieloogniskowej to rozwiązanie, które może być rozważane u pacjentów po dokładnej ocenie okulistycznej. Znaczenie mają zarówno parametry anatomiczne oka, jak i oczekiwania pacjenta wobec jakości widzenia po zabiegu. Soczewki tego typu nie są objęte refundacją NFZ – pacjent podejmuje decyzję o ich zastosowaniu prywatnie, po konsultacji ze specjalistą.
Do rozważenia kwalifikacji niezbędne są:
- prawidłowa budowa oka – w tym siatkówki i rogówki;
- brak zaawansowanych zmian zwyrodnieniowych lub innych chorób oka;
- stabilny stan ogólny zdrowia i brak przeciwwskazań do zabiegu;
- realne oczekiwania wobec efektu – soczewki wieloogniskowe nie gwarantują całkowitej rezygnacji z okularów;
- akceptacja potencjalnych ograniczeń związanych z tą metodą.
O kwalifikacji do wszczepienia soczewki wieloogniskowej decyduje lekarz okulista na podstawie wyników badań i indywidualnej sytuacji klinicznej pacjenta.